Ile wapnia potrzebuje dziecko w każdym wieku?
Zapotrzebowanie na wapń zmienia się wraz z wiekiem dziecka. Według norm żywienia dla populacji Polski dziecko w wieku 1-3 lat potrzebuje 700 mg wapnia dziennie, w wieku 4-9 lat 1000 mg, a nastolatek między 10. a 18. rokiem życia aż 1300 mg¹. Skok w okresie dojrzewania nie jest przypadkowy: to wtedy buduje się szczytowa masa kostna, z której organizm korzysta przez resztę życia². Badania Instytutu Matki i Dziecka pokazały, że dieta 80% dzieci w wieku 1-3 lat zawiera za mało wapnia i witaminy D³.
Skąd brać wapń, jeśli dziecko nie lubi mleka?
Szklanka mleka to około 240 mg wapnia, więc trzy porcje nabiału dziennie zamykają temat u przedszkolaka¹. Jogurt naturalny, kefir, ser żółty i twaróg działają tak samo. Jeśli dziecko nie może jeść nabiału z powodu alergii na białko mleka krowiego albo po prostu go nie lubi, wapnia można szukać w innych produktach. Dobrym źródłem mogą być napoje roślinne wzbogacane w wapń, sardynki jedzone z ośćmi, jarmuż, brokuły, migdały oraz wody wysokozmineralizowane¹. Sztuka polega na tym, żeby te produkty pojawiały się codziennie, a nie od święta.
Bez witaminy D wapń nie działa: dlaczego?
Witamina D odpowiada za wchłanianie wapnia w jelicie. Bez niej nawet duża porcja nabiału trafia w większości do toalety. W Polsce od października do marca synteza skórna praktycznie ustaje, dlatego rekomendacje przewidują suplementację witaminy D u dzieci i młodzieży przez cały sezon jesienno-zimowy, a u niemowląt przez cały rok⁴. Jeśli myślisz o wapniu, najpierw upewnij się, że witamina D jest podawana.
Kiedy preparat z wapniem ma uzasadnienie?
W trzech sytuacjach: przy diecie bezmlecznej, której nie da się dobrze zbilansować, przy zwiększonym zapotrzebowaniu w czasie skoku wzrostowego oraz gdy pediatra stwierdzi niedobór na podstawie wywiadu i badań. Preparaty w formie syropu lub saszetek są łatwiejsze do podania małym dzieciom, tabletki do żucia sprawdzają się u starszych. Ważne, żeby wapń z preparatu i z diety liczyć razem, bo nadmiar obciąża nerki². Przegląd dostępnych form i dawek ułatwia kategoria wapno dla dzieci, gdzie można porównać zawartość pierwiastka w porcji zamiast sugerować się wielkością opakowania.
Na co zwrócić uwagę na etykiecie?
Wybierając preparat z wapniem, warto zwrócić uwagę na kilka rzeczy. Sprawdź, w jakiej formie chemicznej występuje wapń (węglan wapnia zawiera go najwięcej, cytrynian wchłania się lepiej przy pustym żołądku), ile jest w nim tzw. wapnia elementarnego oraz czy preparat zawiera witaminę D - dzięki temu unikniesz podawania jej w zbyt dużej ilości razem z innym suplementem⁴.
Wapń najlepiej podawać podczas posiłku. Jeśli dziecko potrzebuje większej ilości, lepiej podzielić ją na dwie mniejsze porcje niż podawać wszystko jednorazowo, ponieważ organizm ma ograniczone możliwości wchłaniania wapnia podczas jednego podania². Produkty dla dzieci w tej i pokrewnych kategoriach dostępne są między innymi na platformie Rosa24.
Co warto zapamiętać?
Najważniejsza jest dobrze zbilansowana dieta - w pierwszej kolejności nabiał lub odpowiednio dobrane zamienniki. Ważną rolę odgrywa też witamina D, a po preparat z wapniem warto sięgać wtedy, gdy sama dieta nie dostarcza go w wystarczającej ilości. Przy wyborze suplementu zwróć uwagę na ilość wapnia elementarnego w porcji i pamiętaj, że liczy się wapń dostarczany ze wszystkich źródeł.
Dla mocnych kości ważne jest jednak nie tylko to, co dziecko je. Równie istotna jest codzienna aktywność - bieganie, skakanie i inne zabawy, które angażują kości, wspierają ich prawidłowy rozwój².
Suplement diety jest środkiem spożywczym, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety. Suplement diety nie ma właściwości leczniczych.
Źródła
- Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej. Dieta bezmleczna u dzieci - białko, wapń i witamina D. NIZP PZH - PIB, 2023. https://ncez.pzh.gov.pl/dzieci-i-mlodziez/dieta-bezmleczna-u-dzieci-bialko-wapn-i-witamina-d/
- National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Calcium - Fact Sheet for Health Professionals. https://ods.od.nih.gov/factsheets/Calcium-HealthProfessional/
- Weker H., Barańska M. i wsp. Kompleksowa ocena sposobu żywienia dzieci w wieku 13-36 miesięcy w Polsce. Instytut Matki i Dziecka, 2011.
- Rusińska A., Płudowski P. i wsp. Zasady suplementacji i leczenia witaminą D - nowelizacja 2018. Postępy Neonatologii, 2018.
